Giai đoạn 2016–2021 là một trong những chặng đường quan trọng và khó khăn nhất trong hành trình xây dựng sân bay Quốc tế Long Thành. Đây là thời kỳ tỉnh Đồng Nai phải thu hồi 5.000 ha đất, di dời gần 4.864 hộ dân, đồng thời xây dựng khu tái định cư Lộc An – Bình Sơn – một khu đô thị hoàn chỉnh phục vụ người dân bị ảnh hưởng bởi dự án.
Đây được xem là dự án giải phóng mặt bằng lớn nhất Việt Nam từ trước đến nay.
1. Bối cảnh sau khi Quốc hội phê duyệt chủ trương 2015
Sau Nghị quyết 94/2015/QH13, Chính phủ giao UBND tỉnh Đồng Nai thực hiện:
Thu hồi toàn bộ 5.000 ha đất
Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Hoàn thiện khu tái định cư trước khi di dời dân
Bàn giao mặt bằng sạch cho Bộ GTVT vào năm 2021
Theo báo cáo của UBND tỉnh Đồng Nai được TTXVN trích dẫn, tổng kinh phí giải phóng mặt bằng lên đến 22.800 tỷ đồng, là mức kinh phí GPMB lớn nhất trong lịch sử một dự án hạ tầng Việt Nam.
2. Thu hồi đất quy mô 5.000 ha – nhiệm vụ chưa từng có
Để phục vụ dự án sân bay, Đồng Nai phải thu hồi:
2.750 ha đất cho giai đoạn 1
1.810 ha đất quốc phòng
440 ha đất tái định cư và phụ trợ
Ảnh hưởng trực tiếp đến 4.864 hộ dân và 26 tổ chức tại 6 xã
Bài “Đồng Nai lập kỷ lục thu hồi đất sân bay Long Thành” đăng trên Tuổi Trẻ nhận định đây là khối lượng công việc “chưa từng có trong tiền lệ”.
2.1. Khó khăn lớn nhất
Hồ sơ địa chính nhiều nơi không chính xác, phải đo đạc lại
Một bộ phận người dân chưa đồng thuận phương án bồi thường
Quy mô dân cư đông, trải rộng trên diện tích lớn
Tiến độ phải đảm bảo kịp để khởi công giai đoạn 1 vào 2021
Năm 2019, Đồng Nai phải huy động gần 1.000 cán bộ làm việc liên tục, kể cả cuối tuần để hoàn thiện hồ sơ bồi thường.
3. Khu tái định cư Lộc An – Bình Sơn: “Đô thị mới” dành cho người dân
Để người dân yên tâm di dời, tỉnh Đồng Nai triển khai xây dựng khu tái định cư Lộc An – Bình Sơn với quy mô khoảng 5.000 lô đất, hạ tầng đồng bộ, được Báo Đồng Nai mô tả là “đô thị loại III thu nhỏ”.
3.1. Hạ tầng chuẩn chỉnh
Khu tái định cư có:
49 tuyến đường
2 trường học
5 công viên
Nhà văn hóa – trạm y tế
Khu thương mại – chợ
Hệ thống điện – nước – thoát nước đồng bộ
Mặt bằng được thiết kế thông thoáng, chia thành nhiều phân khu hợp lý.
3.2. Đánh giá của Thủ tướng
Trong chuyến kiểm tra tháng 5/2021, Thủ tướng Phạm Minh Chính (được Báo Chính phủ đưa tin) nói:
“Khu tái định cư phải đảm bảo người dân đến nơi mới sống tốt hơn nơi cũ.”
3.3. Bốc thăm – giao đất – ổn định cuộc sống
Từ giữa 2020 đến cuối 2021:
Hơn 3.000 hộ bốc thăm nhận nền
Khoảng 2.700 hộ đã xây hoặc đang xây nhà
Hàng nghìn người dân đã bắt đầu cuộc sống mới tại khu tái định cư
Theo bài “Người dân đầu tiên dọn về Lộc An – Bình Sơn” trên VnExpress, nhiều hộ xúc động khi được nhận lô đất mới với hạ tầng đầy đủ hơn nơi cũ.
4. Bàn giao mặt bằng cho Bộ GTVT – hoàn thành đúng hạn
Theo Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận (Bộ GTVT):
Đến 31/12/2020, Đồng Nai đã bàn giao toàn bộ 1.810 ha đất giai đoạn 1
Sang 2021, hoàn thành phần đất quốc phòng và các khu vực phụ trợ khác
Mặt bằng sạch được giao để triển khai nhà ga, đường băng và hệ thống thoát nước
VOV và TTXVN đồng loạt đăng tin xác nhận Đồng Nai đã hoàn thành nhiệm vụ được giao đúng thời hạn.
5. Vì sao giai đoạn 2016–2021 là thách thức lớn nhất của dự án?
5.1. Quy mô chưa từng có
Thu hồi 5.000 ha — lớn hơn 15 lần diện tích thu hồi của nhiều dự án sân bay khác.
5.2. Số lượng hộ dân lớn
Gần 5.000 hộ, với đa dạng ngành nghề, sinh kế.
5.3. Áp lực tiến độ
Nếu chậm, toàn bộ tiến độ thi công sân bay sẽ trễ từ 5–7 năm.
5.4. Bài toán xã hội phức tạp
Giải quyết việc làm – đời sống – tâm lý – khiếu nại, đòi hỏi sự minh bạch và liên tục.
Nhưng theo đánh giá của VOV, Đồng Nai đã làm được “một khối lượng công việc mà nhiều địa phương khác không thể hoàn thành trong cùng thời gian”.
6. Kết quả – Dự án GPMB lớn nhất Việt Nam hoàn thành
Đến cuối 2021:
Toàn bộ diện tích cần cho giai đoạn 1 đã bàn giao
Khu tái định cư Lộc An – Bình Sơn cơ bản hoàn thành
Người dân ổn định chỗ ở mới
Hạ tầng liên kết quanh dự án phát triển nhanh (DT769, Lý Thái Tổ, Bưng Môn…)
Đây là thành quả then chốt giúp sân bay Long Thành chính thức bước sang giai đoạn thi công.
